| |
Eerste resultaten van 3D HRS in Tambaredjoveld
In een vroeg stadium hebben gegevens van het 3D High Resolution
Survey – 3D HRS: een exploratiemethode om geologische data
van de ondergrond te verkrijgen – hun nut bewezen. Hoewel de
interpretatiefase pas is begonnen, zijn al enkele positieve resultaten
geboekt door het uitsluiten van mogelijke ‘dry hole’-locaties.
Op lange termijn zal de data leiden tot ontwikkeling van een geologisch
model van het Tambaredjoveld. Een betere schatting van olievoorkomens,
efficiëntere productie en productietechnieken zoals horizontal
drilling en Enhanced Oil Recovery behoren hierdoor tot de mogelijkheden.
Bijna vijf maanden geleden ging het laatste schot voor de 3D HRS
(driedemensioneel onderzoek met gebruikmaking van een hoge resolutie)
in het Tambaredjoveld. Dit betekende het einde van een intensieve
acht maanden van vergaren van seismische gegevens. Het onderzoek
bestrijkt een gebied van zo’n 80 km2; in totaal werden ongeveer
67.000 schoten afgevuurd. In de piek van de werkzaamheden waren ongeveer
500 mensen werkzaam in het veld. Na de verzamelfase moest de ruwe
data worden bewerkt (‘geprocessed’), zodat uiteindelijk
een zo accuraat mogelijke weergave van de ondergrond werd verkregen.
Ongewenste data, zoals ‘noise’ die bijvoorbeeld door
verkeer, pompen of zelfs de wind wordt veroorzaakt, werd verwijderd.
Ook kan tijdens het processen de gewenste data juist worden versterkt.
Het verwerken van de ruwe data vond plaats in het Carácas
Processing Center van Veritas.
In de pilotfase die rond TA-58 werd uitgevoerd en een oppervlak van
ongeveer 4 km2 had, werden verschillende parameters getest die mogelijk
invloed kunnen hebben op de kwaliteit van de gegevens. Deze waren
onder meer de grootte van de explosieve lading, de diepte van de
explosieve ladingen, de invloed van verschillende receivers en hun
diepte. Nadat deze fase met positieve resultaten was afgesloten,
werd besloten door te gaan met de Main Survey (hoofdonderzoek over
80 km2 ) dat het grootste deel van het Tambaredjoveld ten noorden
van de Saramaccarivier zou beslaan. De Main Survey beslaat zowel
de productiegebieden van TA45/TA58 en Sarah Maria Noord als het onontwikkeld
gebied ten westen daarvan met enkele dun bezaaide exploratieputten.
Doelen
Het voornaamste doel van het 3D HRS is om een nauwkeurig geologisch
beeld te vormen van het Tambaredjoveld. Hierdoor zullen toekomstige
productiegebieden geïdentificeerd kunnen worden en zal de
olieproductie vele malen efficiënter plaatsvinden. Het resultaat
hiervan is verlaging van de productiekosten per barrel en zodoende
de vergroting van de winstmarge.
Onze olie bevindt zich op een gemiddelde diepte van 400 meter in
vrij losse zanden in de T-unit die in een fluvio-deltaïsch milieu
werden afgezet: een riviersysteem dat geleidelijk aan overgaat in
de zee waar het zijn sedimenten uitstort. Aangezien een rivier een
bepaalde loop heeft en slechts sediment, zoals zand en klei, afzet
tussen beide oevers, zal de verspreiding van de zanden die als reservoir
dienen voor de olie aan oude rivierlopen gebonden zijn. De 3D HRS
data biedt de mogelijkheid om deze zanden in kaart te brengen en
zodoende de boorlocaties beter te plannen. Gebieden met slecht ontwikkelde
zanden of gebieden met breuken (gevaar voor het binnendringen van
water) kunnen worden vermeden. Ook stelt de beschikbare 3D HRS data
ons in staat een betere reserveschatting van de olievoorraden te
maken. Dit is van eminent belang voor de financiële planning
van het bedrijf.
De toepassingen van 3D HRS data zijn legio, maar er is nog een lange
weg te gaan voordat we deze gigantische hoeveelheid data goed zullen
begrijpen. Het is een steile ‘learning curve’ voor de ‘seismisch
onervaren’, maar wel sterk gemotiveerde staf van E & FE
om het maximale uit de gegevens te halen.
Data-interpretatie
Voor interpretatie van de seismische data wordt speciale software
gebruikt die is ontwikkeld door het geofysisch bedrijf Schlumberger.
De data kunnen in alle verticale en horizontale aansneden worden
bekeken. Ze wordt weergegeven in TWT (Two Way travel Time) in milliseconden,
omdat het principe van data-acquisitie (verzamelen van seismische
gegevens) de tijd is waarin een geluidsgolf zich vanuit het oppervlak
omlaag beweegt naar een reflectiepunt en daarna omhoog naar een
receiver die de aankomsttijd en de sterkte van zo’n geluidsgolf
registreert. De 3D HRS is zodanig opgezet dat op elke 6,25 meter
afstand in de ondergrond een data- of reflectiepunt aanwezig is.
De reflecties vinden onder andere plaats op grensvlakken van gesteenten
met verschillende dichtheden bijvoorbeeld klei en zand. Op de TIS
(Trace Interpretation System: seismisch werkstation) worden de reflecties
van de verschillende grensvlakken in verschillende kleuren weergegeven
afhankelijk van de verschillen in dichtheid en de verticale opeenvolging
van de verschillende gesteenten. Voordat de seismische data kan worden
gebruikt voor interpretatie, moet het gebruikt gekalibreerd worden
met logging data, Zodoende kan het vergelijk worden gemaakt met de
lithologische gegevens. De kalibratie vindt plaats met logs uit exploratie,
strattest en productieputten.
Resultaten
De noodzaak voor implementatie van de 3D HRS data bleek al gauw tijdens
uitvoering van het boorprogramma in het noordelijk deel van het
3O24-gebied, dat ligt tussen Sarah Maria Noord en TA-58. Volgens
het boorprogramma van 2001 waren 22 putten in de derde cluster
in de planning. De resultaten van de eerste twee putten waren teleurstellend.
Er werden geen oliehoudende zanden aangetroffen maar een zware
klei, ‘dry holes’. Om dit verder te voorkomen, werd
getracht de oorzaak van voorgaande ‘dry holes’ in de
seismische data terug te vinden.
De T-unit in het 3O24-gebied ligt ongeveer tussen de 380 en 450 meter
op de seismische secties. Binnen deze unit worden goed vervolgbare
niveaus uitgekarteerd zoals de top van een kalkbank en het Top-Krijt
erosie vlak. Deze niveaus zijn vrijwel over het gehele Tambaredjoveld
aanwezig en zijn goede aanwijzingen voor aanwezigheid en dikte van
T-zanden. Naast gesteentegrenzen worden ook breuken in kaart gebracht.
Interpretatie van de seismische data van het 3O24-gebied heeft aangetoond
dat er geologische overeenkomsten zijn met zowel TA-58 als het noordelijk
deel van Sarah Maria.
Uit de seismiek bleek tevens dat op de locatie van de ‘dry
holes’ een typisch seismisch karakter domineerde, dat werd
geïnterpreteerd als te zijn de top van een zware klei; dezelfde
die samenviel met de afwezigheid van de T-zanden. Dit seismisch karakter
bleek ook voor te komen op andere geplande boorlocaties, waardoor
het besluit werd genomen om drie geplande putten van het boorprogramma
te verwijderen. Het blijkt ook dat het oostelijk deel van het 3O24-gebied
voor verdere ontwikkeling niet zo geschikt is. De putten geboord
in het centrale deel hebben redelijk tot goede oliezanden opgeleverd
tot 40 voet dikte, terwijl die in het westelijk deel een sterkere
afwisseling van dunne en dikke zanden vertoonde. In het zuid-westen
van het 3024-gebied vertoont het Krijt-erosievlak een hoog relief,
wat het uitdunnen van de oliezanden daar schijnt te verklaren.
Duidelijk is dat de vrij complexe geologische opbouw het 3O24-gebied
invloed heeft gehad op de putresultaten. De booractiviteiten verplaatsen
zich volgend jaar naar de eerste en tweede cluster van het 3O24-gebied
die nu al aan een grondige evaluatie worden onderworpen.
August Nelson
Structureel Geoloog
Exploration & Field Evaluation
|
