Pijpleidingen en internationaal olietransport

"Pipe-lines" zijn ronde buizen, bestemd voor het vervoer van vloeistoffen over lange afstanden. De oude Chinezen gebruikten zo'n buizensysteem voor de drinkwatervoorziening van hun steden. De pijpleidingen bestonden toen hoofdzakelijk uit bamboestammen. Een grote betekenis kregen pijpleidingen toen petroleum op grote schaal werd gewonnen, en het waren de Chinezen, die het eerst petroleum aanboorden. De boreD werden in de bodem gedreven met behulp van wielen, door ossen in beweging gebracht. Uit deze primitieve, doch inventieve werkwijze ontwikkelde zich geleidelijk de moderne boormethode. De grondslag voor de huidige petroleumindustrie werd omstreeks 1859 gelegd door boringen in het Alleghany-gebergte (USA). Daar de verbruiksplaatsen van petroleum (de industriele centra) meestal vcr verwijderd lagen van de vindplaatsen, stelde zich reeds bij het begin het probleem van het transport. Pijpleidingen bleken het doelmatigste middel te zijn. Langs een buizensysteem werd petroleum van de bronnen naar de havens of de raffinaderijen vervoerd. In aile grote olieproducerende landen is vandaag de dag een ontzagwekkend net van pijpleidingen verspreid.

De meest voorkomende pijpleidingssystemen bij olietransport zijn de normale verzamelsystemen in elk olieveld, waarmee ruwe olie naar een lokale raffinaderij of naar een laadhaven wordt gebracht. Zulke pijpleidingen zijn deel van de lokale infrastruktuur. Hiernaast kent de olie-industrie pijpleidingen die om verschillende redenen de voorkeur verdienden haven andere levensvatbare transportopties (b. v. zeetankers). De verwegingen die bij de aanleg van deze pijpleidingen een rol hebben gespeeld zijn: de kostenbesparende effekten, politiek-ekonomische omstandigheden en strategische belangen.

Kostenbesparende pijpleidingen verdienen zichzelf terug in tijd, moeite of geld. Een voorbeeld hiervan is de Sumed-pijpleiding, die 1,6 miljoen vaten per dag kan verwerken als gedeeltelijk alternatief voor het nabijgelegen Suezkanaal. Oliestroom over hindemissen en hoogteverschillen door de pijpleidingen stuwen, worden snelheid, hoeveelheid, druk en temperatuur nagegaan. Bijzondere machines zorgen voor het reinigen van zuigers, pompen en leidingen. Een leger van specialisten is voortdurend bezig met de aanleg en het onderhoud van de pijpleidingen. Om de keten van deze omvangrijke installaties te dekken, en tevens om de wereldbevoorrading op peil te houden, mogen de pijpleidingen geen ogenblik buiten bedrijf worden gesteld.

Politiek-ekonomische pijpleidingen zijn aangelegd omdat een ofmeer landen er belang bij hadden. De pijpleidingen die de gasvelden in de Sovjetunie verbinden met Europese afnemers, zijn hiervan een voorbeeld.

Strategische pijpleidingen worden om veiligheidsredenen gebouwd. Zij dienen om de gevolgen van acute of mogelijke conflicten tussen naties zoveel mogelijk te vermijden. Bijvoorbeeld: de Saoedi- Arabische Petroline, goed voor een dagelijkse doorzet van 3 miljoen vaten van de grootste velden naar een exporthaven aan de Rode Zee.

Controle
De ongestoorde werking van de pijpleidingen eist een nauwgezette controle. In de pompstations, die de oliestroom over hindemissen en hoogteverschillen door de pijpleidingen stuwen, worden snelheid, hoeveelheid, druk en temperatuur nagegaan. Bijzondere machines zorgen voor het reinigen van zuigers, pompen en leidingen. Een leger van specialisten is voortdurend bezig met de aanleg en het onderhoud van de pijpleidingen. Om de kosten van deze omvangrijke installaties te dekken, en tevens om de wereldbevoorrading op peil te houden, mogen de pijpleidingen geen ogenblik buiten bedrijf worden gesteld.

Pijpleidingen en internationaal olietransport
In het internationale olietransport liggen de grote mammoettankers nog steeds aan kop. Pijpleidingen zijn echter een belangrijke en onmisbare aanvulling van de transportmogelijkheden. Pijpleidingen maken het mogelijk om van laadplaats te verwisselen.Reizen kunnen korter duren (door in de Rode Zoo te laden wordt de reis van de havens aan de Golf naar West-Europa met vier dagen verkort). Lastige obstakels voor grate tankers, zoals het relatief smalle Suez-kanaal, worden omzeild. Bijzondere kosten en kapitaalrisico's worden binnen de perken gehouden, en de behoefte aan tankers wordt verminderd ofverdwijnt zelfs door intemationaal pijpleidingvervoer van ruwe olie. Pijpleidingen vormen een altematief voor tankers bij het vervoer van olie tUggen landen. Daardoor is de verwachting gerechtvaardigd dat ze een groter aandeel zullen krijgen in het intemationale olietransport.