In de laatste week van maart is het testproject Gelinjectie uitgevoerd. Bij vier bronnen is gel ingespoten om de waterpaden te blokkeren, waardoor het watergehalte tijdelijk omlaag gaat. Na verloop van tijd wordt een evaluatie gemaakt en dan moet blijken of deze methode bruikbaar is in het Tambaredjo-veld.

Bij de productie van aardolie komt ook water mee. Op zich is dat normaal. Een uitdaging is het pas wanneer de waterdoorbraak eerder plaatsvindt en in een grotere percentage dan voorzien. Dat heeft namelijk invloed op de uiteindelijke (netto) crude productie. Staatsolie wil in 2004 een productie halen van gemiddeld 17.500 vaten crude per dag. Uitgaande van de huidige 12.000 vaten per dag, betekent dat er een intensief boorprogramma moet worden uitgevoerd. Maar ook wordt naar andere, niet-conventionele, productieverhogende methoden gekeken.

En een daarvan is het injecteren van gel in putten met hoge waterdoorbraak (negentig procent water). Er wordt gel ingespoten om de waterpaden te blokkeren, waardoor het watergehalte tijdelijk omlaag gaat. Nagegaan zal worden hoe goed deze methode toepasbaar is in onze omstandigheden, tot welk niveau het watergehalte in de bronnen kan worden gereduceerd en hoe lang dat zo blijft. De evaluatie zal uitwijzen of meerdere bronnen met gel zullen worden behandeld.

Uitvoering van het project is voorafgegaan aan een gedegen voorbereiding. Voor het testproject zijn vier bronnen in het TA-58-gebied (Sarah Mariah) geselecteerd. De techniek bij gelinjectie is in principe vrij eenvoudig: water wordt gemengd met een polymeer (te vergelijken met behangerslijm) en de stroperige substantie wordt vervolgens via de tubing (verbuizing) in het reservoir gepompt. Dit wordt ook wel ‘bullheading ‘ genoemd . Door toevoeging van een bindmiddel ( ‘cross-linker' ) wordt de stroperige substantie gevangen in een driedimensionale structuur waardoor deze niet uit elkaar kan vallen (denk aan kauwgum).

De gel bestaat voor 98 procent uit water en zal die paden in het reservoir opzoeken, waar het water het makkelijkst stroomt. Vervolgens zal de cross linker zijn werk gaan doen en ervoor zorgen dat de gel zich vastzet in die hoog permeabele waterbanen. Hiermee worden de waterpaden afgesloten en zal de olie vanuit de minder permeabele lagen naar de bron kunnen stromen in plaats van steeds te worden gepasseerd door het water.

Dit is natuurlijk theorie en er zijn vele artikelen geschreven die dit proces proberen te beschrijven, maar de meningen zijn nogal verdeeld onder deskundigen. Bovendien zijn de resultaten van dergelijke behandelingen nogal wisselvallig.

De afdeling Production Engineering heeft uitgaande van de theorieën de risico's op een rijtje gezet. De conclusie was dat als gelinjectie werkt, de investeringskosten in enkele maanden zijn terugverdiend, wat de doorslag gaf om het project uit te voeren. Voor deze job zijn de contractors Tiorco en Halliburton ingehuurd. Tiorco leverde de chemicaliën en de expertise, terwijl Halliburton het pompgedeelte verzorgde. Production Engineering had de algehele supervisie.

Het op pijl houden van water in de opslagtanks was een grote uitdaging tijdens het project. Een continue aanvoer van water moest gewaarborgd zijn om de aanmaak van gel te kunnen garanderen. Er werd namelijk around the clock gewerkt waarbij gelijktijdig gel werd aangemaakt én geïnjecteerd in het reservoir. Dankzij een goede afstemming verliep het werk vlot en binnen de afgesproken tijd. Een groot voordeel was dat via een pijpleidingstelsel vanaf één vaste locatie alle bronnen konden worden behandeld, wat veel tijdrovend gesleep met materiaal bespaarde.

De vier bronnen zijn inmiddels weer in productie en de eerste resultaten zijn bemoedigend. Vooral de reductie in water is opvallend. Het huidige waterpercentage schommelt rond de zestig (was negentig), hoewel dit nog niet tot uitdrukking komt in grotere olievolumes. De pompinstelling is namelijk lager dan voorheen, maar wordt in de komende tijd geleidelijk aan verhoogd. Dit stapsgewijze beleid is vanwege het risico dat het water weer doorbreekt.

Karel van Dijk

Production Engineer

Production Engineering