Wormgaten in het olieveld

‘Wormhole', een boor- en winmethode die de instroming van olie stimuleert, is een productieverhogende techniek. Uit een proefproject dat nu gaande is, moet blijken hoe goed deze toepassing geschikt is voor het Tambaredjo-veld.

Meer dan een jaar hebben de voorbereidingen voor het ‘Wormhole pilotproject' in beslag genomen. Op 18 februari 2002 was het dan zover: het project werd officieel opgestart. Deze test past in het traject voor verdere productieverhoging van het Tambaredjo-veld. Efficiënter produceren, aanboren van extra productiegaten en productieverhogende maatregelen moeten ervoor zorgen dat dit doel wordt bereikt.

Een aantal technologieën kunnen bijdragen tot meerproductie, zoals ‘ Gel injection ' waarbij verwaterde bronnen worden ‘behandeld' zodat ze minder water produceren, horizontaal boren (in verschillende richtingen vanuit één vaste locatie) waardoor de gaten ‘langer' lijken en ‘Wormhole' techniek.

Fenomeen

‘Wormhole' techniek is een vrij nieuwe productiemethode en eigenlijk per toeval ‘ontdekt' in Canada. Een normale productiebron bleek naast olie plotseling zand te produceren door een falen in de afwerking in de ondergrond ( completion ). Tegelijkertijd bleek de productie van die bron wel opmerkelijk te zijn toegenomen. Om dit fenomeen te testen, is bij een aantal bronnen bewust de zandproductie gestimuleerd en in bijna alle gevallen nam de productie significant toe.

Het is gangbaar om bij bronnen zandproductie juist tegen te gaan. Dat gebeurt door een zeefsysteem in de ondergrond te plaatsen ( zie tekening 1 ). Dat systeem bestaat uit zand (gravel) dat het formatiezand tegenhoudt en een screen die op zijn beurt het gravel tegenhoudt. Bij afwezigheid van een zeefsysteem treedt zandproductie op. Normaal is dat niet gewenst, omdat dit zand voor heel wat verstoppingen in het productiesysteem zorgt. Om dat tegen te gaan moeten speciale voorzieningen worden getroffen. En eigenlijk gaat het hierom: wat zijn de kosten voor de extra voorziening tegenover de meerproductie.

Extraproductie

Hoe produceert zo'n bron nou eigenlijk meer bij zandproductie? Indien er geen zeefsysteem is, wordt het formatiezand mee geproduceerd. Onder bepaalde omstandigheden – en dit hangt af van de eigenschappen van het reservoir – is de zandproductie zodanig dat er gangetjes ontstaan waar de olie makkelijker kan doorstromen (permeabeler zijn).

Vroeger werd aangenomen dat deze gaten helemaal leeg waren. Ze leken op gaten die wormen in de bodem achterlaten, vandaar dus de naam ‘Wormhole'. Deze ‘wormholes' zullen in eerste fase in alle richtingen enorm snel groeien en vormen dan een soort van gangensysteem ( zie tekening 2 ). Dit systeem kan variëren van enkele tot tientallen meters. Indien de gangen een hogere permeabiliteit hebben (de olie in de gangetjes stroomt veel makkelijker), zal de olie meer ‘ruimte' hebben om naar de bron te stromen. Hoe groter het verschil tussen de permeabiliteit van het reservoir en de ‘wormholes', hoe groter het effect en hoe groter de extraproductie.

Pilotproject

We zien dus dat de meerproductie afhangt van de eigenschappen van wormholes ten opzichte van het reservoir. Vandaar dat in 2000 een pilotproject is opgestart. Na een voorstudie is besloten een bron te selecteren en deze zonder zeefsysteem te produceren. Onderwerp van bestudering is hoe de wormholes zich ontwikkelen en wat de meerproductie zal zijn zowel in de onderste T1-laag als bovenste T2-laag. De verwachting is dat het effect groter zal zijn in de T2-laag. De T-zanden zijn de oliehoudende zandlagen waaruit de olie wordt geproduceerd.

Er zullen verschillende metingen gedaan worden, zoals verdeling van de korrelgrootte, zandproductie, de verhouding zand-olie en waterproductie. Al deze metingen worden gedaan in speciaal gebouwde faciliteiten, die zijn gekoppeld aan de bron 6K13. Deze faciliteiten bestaan uit twee procestanks van duizend barrels waarin de oliewateremulsie wordt opgevangen en gescheiden, een olieopslag-/buffertank van 500 barrels, een ruimte waar voor zandopvang. En verder nog een skimmer waar de olie in de zandopvangruimte wordt gescheiden van het zand en water en diverse pompen die de verschillende vloeistoffen en emulsies moet verplaatsen.

Koffiedik

Voor het project zijn multidisciplinaire operators opgeleid, deels Staatsolie-personeel en deels contractors. De zandmetingen worden gedaan in het laboratorium van de Universiteit van Suriname, waarbij de analyse als afstudeerproject van de studente K. Boendhie is opgebracht. Er is ook een afspraak met de Canadese oliemaatschappij KOCH Exploration voor assistentie, omdat zij deze technologie met succes heeft toegepast. KOCH heeft een productiedelingscontract met Staatsolie voor het Wayombo-gebied. Het ‘Wormhole Project' duurt ongeveer zes maanden. Indien het reservoir zich leent voor deze technologie zal een nieuwe fase ingaan, waarbij de mogelijkheden zullen worden bekeken hoe deze methode in het groot toe te passen.

De voordelen van de ‘wormhole'-techniek zijn meer productie per bron en een betere recovery (er blijft dus minder olie achter). Anders dan de huidige productiemethode zijn bij de ‘wormhole'-techniek per gebied minder gaten nodig en de opbrengst per gebied wordt ook meer. Dit kan een grote impact hebben op het hele reilen en zeilen van het productieproces. Zo zal er een totaal nieuwe infrastructuur moeten worden opgezet, omdat de verwerking van het zand een belangrijke rol zal spelen. Natuurlijk is dit alles nog koffiedik kijken. Er is pas meer duidelijkheid wanneer er meer inzichten zijn over de effecten van de ‘wormholes' in het Tambaredjo-veld.

Patrick Brunings

Superintendent Completion & Development Wells

Het Wormhole-team

De gehele voorbereiding voor het project is gedaan door het Wormhole-team dat bestaat uit:

P. Brunings, belast met de algehele coördinatie van het project.

A. Schuitemaker (Field Production), heeft de supervisie over de werkzaamheden tijdens de uitvoering van het project.

H. Dwasin (Field Production)

F. Autar (Drilling)

C. Monsels (Production Development)

E. Kreft (Exploration & Field Evalution)

S. Lumsden (Engineering), projectengineer belast met de constructie van de faciliteiten voor het project.

J. Setrodipo (Completion & Development Wells), technician.

K. Bhoendie, afstudeerstudente van de Universiteit van Suriname, doet alle metingen die betrekking hebben tot het zand (zoals verdeling van de korrelgrootte en zandgehalte).